Ελένη Τσαπατόρη, 12ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ηρακλείου. Παρασκευή Μιχαηλίδου, Γυμνάσιο Κρυονερίου.
Κωνσταντίνος Τσόλης, 12ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ηρακλείου
Περίληψη
Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να μας παρουσιάσει ένα δημιουργικό τρόπο αεροβικής άσκησης στα πλαίσια της Φυσικής Αγωγής στο Δημοτικό Σχολείο, δίνοντας έμφαση στην πραγματική συμμετοχή των παιδιών ανεξάρτητα της ώρας που εφαρμόζεται, ακόμα και στο ολοήμερο σχολείο. Πιο συγκεκριμένα η αεροβική γυμναστική με μουσική, πετυχαίνει: α) όλα τα οφέλη της αερόβιας άσκησης όσον αφορά την φυσική κατάσταση των παιδιών, β) χαρίζει εμφανή ψυχική ευεξία και χαρά, γ) ανυπομονησία για το μάθημα (μέγιστος σκοπός του γυμναστή),ανεξάρτητα από τον σωματότυπο και τις ικανότητες του κάθε παιδιού, δ) εκπληκτική ομαδοποίηση και συνεργασία, αποκτώντας ταυτόχρονα, θετική στάση για την υγιεινή διατροφή και τη δια βίου άσκηση.
Λέξεις-κλειδιά: αεροβική γυμναστική με μουσική, ολοήμερο σχολείο, συμμετοχή, συνεχόμενη δραστηριότητα, υγιεινή στάση ζωής, δια βίου άσκηση.
Abstract
The purpose of this study is to present a creative way of aerobic physical education in Whole Day Primary School, emphasizing the real as well as the entire pupils’ participation, no matter what time the lesson is take place. Specifically, the aerobic dance not only can provide a) all the benefits of classic aerobics, but also offer b) obvious psychological euphoria, c) desire for the lesson (which is the top priority for any teacher of gymnastics) independantly the type of body and the abilities each child has, d) remarkable collaboration as a team, obtaining simultaneously, positive attitude towards healthy nutrition and fitness for a lifetime.
Keywords: aerobic- dance, whole day primary school, anticipation, continuous movement, healthy lifestyle habits and fitness for a lifetime.
Εισαγωγή
Η άσκηση είναι σημαντική διότι κρατάει το σώμα και το νου υγιή. Χωρίς άσκηση δεν θα μπορούσαμε να αισθανόμαστε ή να φαινόμαστε πολύ καλά. Στην πραγματικότητα υπάρχουν τόσοι πολλοί λόγοι, γιατί η άσκηση είναι τόσο σημαντική, που είναι ώρα να συνειδητοποιήσουμε και να δούμε γιατί είναι τόσο «πρώτο» - «cool», να είναι κανείς γυμνασμένος, και μάλιστα όταν πρόκειται για παιδιά .Ο Piaget αναφέρει χαρακτηριστικά ότι στην αισθητηριακή περίοδο «το παιδί σκέπτεται με τα μάτια ή με τα αυτιά, γνωρίζει με τα χέρια ή με την αφή σκέπτεται και απαντά με το σώμα του». Υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον στους εκπαιδευτικούς, ιατρικούς και κρατικούς κύκλους ως αναφορά το επίπεδο της φυσικής δραστηριότητας των παιδιών σε σχέση με πιθανές καρδιοπάθειες στη μετέπειτα ζωή τους (Armstrong and Van Mechelen,1998). Η τρέχουσα τάση για τα παιδιά και τους έφηβους μας λέει ότι όλοι μπορούν να γυμνάζονται κάθε μέρα ή σχεδόν κάθε μέρα σαν μέρος παιχνιδιού, αθλήματος, εργασίας, μεταφοράς, δημιουργίας, φυσικής εκπαίδευσης ή σχεδιασμένης 1
άσκησης, στο πλαίσιο της οικογένειας, του σχολείου και των κοινωνικών δραστηριοτήτων. (Sallis and Patrick,1994, p.302). Έτσι είναι κατανοητό ότι ένα σχολικό πρόγραμμα φυσικής εκπαίδευσης δεν μπορεί να παίξει μόνο ένα σημαντικό ρόλο αλλά και να τους ενισχύσει γνωστικά παίρνοντας υγιεινές αποφάσεις δια βίου (Jefferson R., 2003).
Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω η αξία της αεροβικής γυμναστικής στην ευαίσθητη ηλικία του δημοτικού σχολείου είναι μεγάλη, σημαντική και πολυδιάστατη. Γενικότερα ο ρόλος της Φυσικής Αγωγής στο αναλυτικό πρόγραμμα του δημοτικού σχολείου είναι αδιαμφισβήτητος. Σύμφωνα με το άρθρο του Rachael Jefferson-Buchanan (2003) δεν χρειάζονται φιλοσοφικές θεωρίες να πείσει κανείς τους αναγνώστες για τα οφέλη της διδασκαλίας της Φυσικής Αγωγής. Αντίθετα ο συγγραφέας εστιάζει το ενδιαφέρον του στους πολλούς και ποικίλους ρόλους που η Φυσική Αγωγή μπορεί να παίξει στο δημοτικό σχολείο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω των ‘θεμάτων’ της ανάδειξης και της αντίθεσης, και του Εθνικού Αναλυτικού σχεδιασμού. Πράγματι η Φυσική Αγωγή μπορεί να αναδείξει άλλα πεδία στα οποία η ήδη υπάρχουσα γνώση των παιδιών μπορεί να ενισχυθεί και να εμπλουτιστεί με τη συμμετοχή. Επιπλέον η Φυσική Αγωγή αναπόφευκτα έρχεται σε αντίθεση με άλλα μαθήματα του σχολικού προγράμματος αφού είναι το μοναδικό θέμα που εκπαιδεύει τα παιδιά μέσω του σώματος. Ως αναφορά τον Εθνικό Αναλυτικό Σχεδιασμό στην Μεγάλη Βρετανία, από το 1995 παρέχει έναν έγκυρο σκελετό από τον οποίον μπορούμε να εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα. Σε κάθε Στάδιο Κλειδί απαιτείται ένα ευρύ και ισορροπημένο αναλυτικό πρόγραμμα σύμφωνα με την ηλικία των μαθητών σε όλα τα πεδία της Φυσικής Αγωγής. Στο Στάδιο Κλειδί 1 παιχνίδια, γυμναστική και χορός αποτελούν την «καρδιά» του προγράμματος της Φυσικής Αγωγής. Ειδικότερα κατά την διάρκεια των Σταδίων Κλειδί 1 και 2 τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν μια σειρά από χορούς συμπεριλαμβάνοντας χορογραφημένους παραδοσιακούς χορούς. Κατά το 1ο στάδιο τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν χορούς που να έχουν καθαρή αρχή, μέση και τέλος και κατά το 2ο στάδιο να χορογραφούν από μόνα τους χρησιμοποιώντας πιο σύνθετες κινήσεις και απλές χορογραφικές μεθόδους. Οι τρεις αλληλένδετες διαδικασίες χορογραφία, παράσταση και αξιολόγηση παρέχουν ένα ικανό σκελετό-περίγραμμα στον δάσκαλο να σχεδιάσει σωστές μαθησιακές δραστηριότητες και πιθανόν περισσότερο από άλλες δραστηριότητες της Φυσικής Αγωγής. Μ’ αυτή την έννοια ο χορός συμπληρώνει τη γενικότερη διαδικασία της διδασκαλίας και μάθησης στο αναλυτικό πρόγραμμα του δημοτικού σχολείου. Ειδικότερα στους χορογραφημένους χορούς οι μαθητές μαθαίνουν πώς να μεταφράζουν ιδέες, σκέψεις, συναισθήματα, και διαθέσεις. Επίσης μαθαίνουν να ανταποκρίνονται και να εξερευνούν ερεθίσματα τα οποία διευρύνουν την φαντασία τους. Μέσω της παράστασης τα παιδιά μαθαίνουν να αντιγράφουν τις ικανότητες και έτσι αυξάνουν την αυτο-εκτίμησή τους. Στην εκτίμηση των χορευτικών καθηκόντων τα παιδιά μαθαίνουν πώς να περιγράφουν, μεταφράζουν και αξιολογούν τη δουλειά. Σαν μια διακριτή σωματική-μορφή τέχνης ο χορός παίζει επίσης έναν ρόλο αντίθεσης. Τα παιδιά μαθαίνουν πώς να βελτιώσουν τη σωματική τεχνική και συμβολικά να εκφράσουν ιδέες, συναισθήματα και διαθέσεις με την κίνηση. Επιπλέον, αποκτούν σχετικές-χορευτικές σωματικές ικανότητες όπως αρμονία, ισορροπία και έλεγχο (Jefferson-Buchanan R., 2004).
Ο χορός περιέχεται στα προγράμματα, γιατί είναι κάτι παραπάνω από φυσική άσκηση. Είναι μια γενική επιδεξιότητα του σώματος και ταυτόχρονα πηγαία έκφραση συναισθημάτων του παιδιού.
2
Επιπλέον ο χορός ως μορφή τέχνης αναφέρεται όχι μόνο στην κίνηση του σώματος αλλά και στο πνεύμα, το οποίο εκφράζει μια άλλη διάσταση του εαυτού του. (Τσαπακίδου A., 1997).
Η άσκηση κάνει την καρδιά σου ευτυχισμένη
Η καρδιά είναι ένας δεινός εργάτης που τροφοδοτεί με αίμα τον οργανισμό κάθε μέρα για μια ζωή. Η καρδιά είναι ένας μυς, ο δυνατότερος στο σώμα-που κοιτάζει όμως να γίνεται ακόμα δυνατότερος. Αφού δεν μπορεί να σηκώσει βάρη να γίνει δυνατότερος βασίζεται στην αερόβια άσκηση.
Η αεροβική είναι μια ανεκτίμητη λέξη που χρειάζεται οξυγόνο, και η αερόβια άσκηση είναι οποιαδήποτε δραστηριότητα που κάνει τους μυς να χρησιμοποιούν οξυγόνο. Η αερόβια άσκηση είναι επαναληπτική που σημαίνει ότι είναι μια δραστηριότητα που την κάνει κάποιος ξανά και ξανά φέρνοντας φρέσκο οξυγόνο σε όλους τους μυς. Με την αερόβια άσκηση η καρδιά γίνεται δυνατότερη αλλά και λίγο μεγαλύτερη. Ο αριθμός των αιμοπεταλίων αυξάνεται στο αίμα και έτσι αυτό μπορεί να μεταφέρει περισσότερο οξυγόνο. Το αίμα κυκλοφορεί καλύτερα στα αιμοφόρα αγγεία. Όλα τα παραπάνω σημαίνουν ότι το σώμα δουλεύει αποτελεσματικότερα κρατώντας τον άνθρωπο υγιή κάνοντας περισσότερη άσκηση χωρίς να κουράζεται.
Είναι λοιπόν πολύ χρήσιμο για τα παιδιά να κάνουν κάποιο είδος αερόβιας άσκησης 2 ή 3 φορές την εβδομάδα 20-30 λεπτά τη φορά. Πως λοιπόν μπορούν να έρθουν τα παιδιά στο οξυγόνο; Δεν είναι δύσκολο να γίνει. Μερικές αερόβιες δραστηριότητες είναι το κολύμπι, το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο, το τρέξιμο, το σχοινάκι, ασκήσεις με μουσική και χορό κάτι με το οποίο θα ασχοληθούμε εκτενέστερα. (Kids Health. Why Exercise is Cool, http//kidshealth.org/kid/stay healthy/fit/work it out.html).
Μουσική και κίνηση
‘Ένας ενήλικας γνωρίζει ότι είναι πιο διασκεδαστικό να κινείται στο ρυθμό ενός τραγουδιού που αρέσει. Το ίδιο ισχύει και για τα παιδιά. Είναι ένας πετυχημένος τρόπος να διώχνουν τα παιδιά την ανία τους για άσκηση. Το παιδί γυμνάζεται χωρίς να περιμένει τη σειρά του. Συνεχόμενη δραστηριότητα είναι απαραίτητη για την καρδιακή υγεία. Ακόμα και όταν κουράζεται η μουσική έχει την δύναμη να το κάνει να συνεχίζει. Μια «μπιτάτη» μουσική είναι ένα ισχυρό κίνητρο για την συνέχιση και ολοκλήρωση του προγράμματος. Επίσης τα παιδιά μαθαίνουν μ’ένα διασκεδαστικό τρόπο για την καρδιά τους, τους πνεύμονες, τα οστά, τους μυς, τα δόντια, τα αυτιά, τα μάτια, τον εγκέφαλο (KID-FIT Physical Education for Preschooler’s, Teaching healthy lifestyles through exercise, http//www.kid-fit.com/compare.htm). Μ’αυτά τα δεδομένα αρχίζουν να σχηματίζουν θετική στάση για την υγιεινή διατροφή και τη δια βίου άσκηση. Η αεροβική δραστηριότητα στην προσχολική ηλικία επιτυγχάνεται με παιχνίδι – χορό και δημιουργική μουσική. (KID-FIT Physical Education for Preschooler’s. Teaching healthy lifestyles through exercise. http.//www.kid-fit.com/kids.htm). Οποιαδήποτε εργασία, που στοχεύει να βοηθήσει στη σωματική και ψυχολογική ανάπτυξή του θα επιδρά στη μορφοποίηση της προσωπικότητας μόνο αν έχει τη μορφή του παιχνιδιού. Πρέπει να ερεθίζει τη φαντασία του παιδιού, να προσαρμόζεται με τη νοητική του ανάπτυξη, ώστε να δίνει στο 3
παιδί αίσθηση επιτυχίας και να προσφέρεται με την έννοια των κοινωνικών σχέσεων. (Harre, D., 1989).
ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Ο βασικός σκοπός του προτεινόμενου προγράμματος είναι να εφαρμοστεί και στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο, από κορίτσια και αγόρια, οποιαδήποτε σχολική ώρα. Ιδιαίτερα τις τελευταίες, που τα παιδιά είναι κουρασμένα και πολλά έχουν χάσει το ενδιαφέρον τους ακόμα και για τη γυμναστική, ένα κατεξοχήν ευχάριστο μάθημα.. ‘Έχει εφαρμοστεί με πολύ μεγάλη επιτυχία το τελευταίο τρίμηνο για 10 συναπτά έτη με αφορμή την τελετή λήξης, στην πρωινή ζώνη και 2 τελευταία στο ολοήμερο με την ίδια επιτυχία.
Από κει και πέρα οι σκοποί του προγράμματος έχουν να κάνουν με τα οφέλη της αερόβιας άσκησης.
1. Βελτίωση κυκλοφορικού , σύσφιξη, κάψιμο λίπους.
2. Αίσθηση του σώματος στο χώρο και στο χρόνο.
3. Συντονισμός του σώματος στη διάρκεια της κίνησης.
4. Συγχρονισμός του σώματος ή των μελών του με τη μουσική.
5. Βελτίωση ισορροπίας(στατική και δυναμική).
6. Πλευρική κίνηση .
7. Καλλιέργεια ρυθμού.
8. Βελτίωση προσανατολισμού,αλλαγή κατεύθυνσης.
9. Επίσης βελτίωση των βασικών ικανοτήτων(αντοχή, ταχύτητα, δύναμη, ευλυγισία, επιδεξιότητα).
10. Και περνάμε στα κοινωνικά και ηθικά χαρακτηριστικά που καλλιεργεί το πρόγραμμα όπως-ανάπτυξη κοινωνικών και ψυχικών αρετών όπως συνεργασία, αλληλεγγύη, ομαδικό πνεύμα, αυτοπειθαρχία, υπευθυνότητα, θέληση, υπομονή, επιμονή, θάρρος ανάπτυξη της αυτο-εκτίμησης, της αυτο-εμπιστοσύνης του μαθητή με τη γνώση των ικανοτήτων και των ορίων του σε σύγκριση με τους άλλους.
Όλα τα παραπάνω,έχουν να κάνουν με το γενικό σκοπό της Φυσικής Αγωγής στο δημοτικό σχολείο που είναι μέσα από ποικίλες κινητικές και αθλητικές δραστηριότητες,να βοηθήσει κατά προτεραιότητα στη σωματική ανάπτυξη των μαθητών και να συμβάλει στν ψυχική και πνευματική τους καλλιέργεια, καθώς και την αρμονική τους ένταξη στην κοινωνία». (ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, 1997).
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ
Έχουμε να κάνουμε με παιδιά ηλικίας 7-12 ετών. Ακολουθούμε τις βασικές αρχές της μεθοδολογίας για να διδάξουμε αερόμπικ.
• Προχωράμε από το ευκολότερο στο δυσκολότερο και από το γνωστό στο άγνωστο.
• Ξεκινάμε με χαμηλή ένταση και προχωράμε σε υψηλή.
4
• Δίνουμε έμφαση στην επεξήγηση των άγνωστων και δύσκολων ασκήσεων.
• Εναλλάσσουμε ψηλή-χαμηλή ένταση σε βήματα και κινήσεις.
• Χρησιμοποιούμε παραλλαγές στην εκτέλεση των ασκήσεων και εναλλαγές στο ρυθμό.
• Δίνουμε έμφαση στη σωστή εκτέλεση και μηχανική των ασκήσεων:
1. Στην εκτέλεση των εύκολων ασκήσεων ο γυμναστής θα πρέπει να έχει μέτωπο προς τους μαθητές, ενώ δύσκολων πλάτη.
2. Θα πρέπει να γίνεται επιλογή κατάλληλων ασκήσεων, τοποθετημένων με μια λογική συνέχεια, έτσι ώστε να υπάρχει περισσότερη ασφάλεια και αποδοτικότητα.
3. Να γίνονται αλλαγές κατεύθυνσης στο χώρο, μπροστά – πίσω – δεξιά – αριστερά –διαγώνια, έτσι ώστε να μην υπάρχει μονοτονία στο μάθημα.
4. Να γίνεται ανάλυση του τονισμού μιας κίνησης, προτού διδάξουμε ένα συνδυασμό βημάτων(όπως για τα χέρια, σπρώχνω ή τραβώ).
5. Κατά τη διδασκαλία μιας δύσκολης κίνησης, κρατάμε τους ασκούμενους σε συνεχή κίνηση κάνοντας marching ή traveling.
6. Διδάσκουμε τις επαναλήψεις των διαφόρων συνδυασμών-βημάτων για όλη την τάξη και όχι μόνο για την πρώτη σειρά. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι σημαντικό κάθε μαθητής να κατανοεί και να νιώθει το ρυθμό, για να εκτελεί σωστά την άσκηση. Μερικές φορές συμβαίνει να ακολουθούν τον γυμναστή μόνο αυτοί που βρίσκονται στην πρώτη σειρά, ενώ οι άλλοι που είναι πιο πίσω δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν, απογοητεύονται και εγκαταλείπουν (SALTO, 1994).
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Ορολογία – Ανάλυση βασικών βημάτων
Σημαντικό είναι το μάθημα να γίνεται ευχάριστο και για τους μαθητές και για τον γυμναστή. ‘Όταν όμως για να γίνει επεξήγηση μιας άσκησης χρειάζεται ένας προκαθορισμένος χρόνος, τότε ο πολύτιμος χρόνος του μαθήματος καταναλώνεται γρήγορα, μόνο με τις επεξηγήσεις. Γι’ αυτό, καλό είναι ο γυμναστής να χρησιμοποιεί κάποιους όρους (λέξεις κλειδιά) για τις ασκήσεις έτσι ώστε το μάθημα να γίνεται πιο εύκολο και κατανοητό για όλους.
Ας δούμε κάποιες από τις βασικότερες λέξεις κλειδιά, που χρησιμοποιούνται για να διευκολύνουν το μάθημα και είναι διεθνώς γνωστές σε όλους όσους ασχολούνται με το αερόμπικ.
Βήματα
Περιγραφή
hop
Πηδώ στο ένα πόδι 5
step
Είναι η τοποθέτηση και μετατόπιση του βάρους του ενός ποδιού(βήμα πλάγια, μπροστά, πίσω, ή διαγώνια).
touch
Ελαφρό χτύπημα του ποδιού, χωρίς μεταφορά του βάρους
Βηματισμοί για χαμηλή ένταση (LOW IMPACT)
Βήματα
Περιγραφή
March
Μαρς
Walk
Περπάτημα
Step touch
Βήμα άγγιγμα
Step knee lift
Βήμα ψηλά γόνατο
Step heel lift
Βήμα φτέρνα πίσω
Grapevine
1ο βήμα πλάγια δ.π 2ο βήμα από πίσω α.π 3ο βήμα πλάγια δ.π 4ο βήμα άγγιγμα α.π.Το ίδιο γίνεται και από την άλλη μεριά με το άλλο πόδι.
Box step
1ο βήμα δ.π πάνω από το α.π 2ο βήμα α.π πίσω πλάγια αριστερά 3ο βήμα δ.π. πλάγια δεξιά 4ο βήμα α.π. άγγιγμα δίπλα στο δεξί
Heel touches
Άγγιγμα φτέρνας
Kicks
Κλωτσιές
Lunges
Προβολές ποδιών
Squats-plié
Βαθύ κάθισμα-plie
V step
1ο βήμα με το δ.π. μπροστά πλάγια 2ο βήμα με το α.π. μπροστά αριστερά 3ο βήμα με το δ.π. πίσω στην αρχική θέση 4ο βήμα με το α.π. πίσω στην αρχική θέση. Το ίδιο και με το άλλο πόδι.
Rock step
1ο βήμα δ.π. βγαίνει μπροστά και ανασηκώνεται λίγο το α.π. 2ο βήμα πατάει ξανά το α.π στη θέση του 3ο βήμα πατάει το δ.π. δίπλα στο α.π.(το οποίο ανασηκώνεται ξανά)4ο βήμα πατάει ξανά το α.π. Το ίδιο και με το άλλο πόδι.
Pivot
Στροφή με το δ.π και με το α.π
Turn step
Βήμα διπλό αριστερά ή δεξιά και το δεύτερο με στροφή (4 χρόνους).
Σε μια χορογραφία, μπορούμε να προσθέσουμε βήματα από διάφορους χορούς και πιο πολύ λατινοαμερικάνικους που βγαίνουν ωραία στο ρυθμό όπως, μάμπο , τσα -τσα, σάμπα.
Για τα low impact έχουμε 130-140 beats ως αναφορά τον ρυθμό.
6
Δομή ενός προγράμματος
Το πρόγραμμα χωρίζεται σε τρεις φάσεις
1. Προθέρμανση(5-10% του συνολικού προγράμματος)
2. Βασικό μέρος (80-85% του συνολικού προγράμματος)
3. Χαλάρωμα (5-15% του συνολικού προγράμματος).
Σχεδιασμός προγράμματος
Πρέπει να δώσουμε μεγάλη σημασία στα εξής:
1. Ταχύτητα του ρυθμού(beats). Η ταχύτητα δηλαδή ο ρυθμός της μουσικής θα πρέπει να είναι ο κατάλληλος για την ομάδα , αρχαρίων στη συγκεκριμένη περίπτωση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και η αποδοτικότητα.
2. Αυτό που πρέπει να προσέξουμε είναι να αντιστοιχεί ένα βήμα για κάθε χτύπο του ρυθμού ή να χρησιμοποιούμε το μισό τέμπο για πολύπλοκους συνδυασμούς βημάτων.
3. Το μέτρημα θα πρέπει να αρχίζει πάντα από το 1 και να τελειώνει στο 8 διότι αυτό διευκολύνει τους μαθητές να ακολουθήσουν.
4. Παραλλαγή-ποικιλία της κίνησης σε σχέση με τη μουσική. Για παράδειγμα – μονό - μονό-διπλό βήμα ή διπλό -μονό-μονό βήμα.
5. Περίπλοκοι συνδυασμοί. Οι μαθητές είναι αυτοί που μας καθοδηγούν για το αν είναι έτοιμοι να δεχτούν πιο δύσκολους συνδυασμούς. Δεν αλλάζουμε ένα συνδυασμό, αλλά τον επαναλαμβάνουμε 3-4 φορές.
6. Ισορροπία της κίνησης. Είναι αποτέλεσμα :
• της ισορροπίας των μυών (γυμνάζουμε αγωνιστές και ανταγωνιστές μυς).
• της εκτέλεσης ίδιων κινήσεων δεξιά και αριστερά.
• του ίδιου αριθμού επαναλήψεων (π.χ. και στα δυο πόδια-και στα δύο χέρια).
7. Επίπεδο κίνησης σε σχέση με το σώμα.(πλάγιο, μπρος – πίσω - κυκλικό).
8. Υποδείξεις των κινήσεων. Θα πρέπει να υποδεικνύουμε στους μαθητές τι θα ακολουθήσει μετά από κάθε κίνηση.
9. Θα πρέπει οι συνδυασμοί που ξεκινούν με το δεξί πόδι, να γίνονται και με το αριστερό, για να υπάρχει ισορροπία.
10. Έλεγχος καρδιακής συχνότητας. Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος της καρδιακής συχνότητας έτσι ώστε η ένταση να μην υπερβαίνει το 85%.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΑΣ
Διάρκεια προγράμματος 40 λεπτά.
Ζέσταμα 4-5 λεπτά.
• 2x8 mars χέρια στο πλάι (κανονικά)
7
• 2x8 mars χέρια έκταση-ανάταση
• 2x8 mars χέρια έκταση-πρόταση
• 2x8 step-touch χέρια στη μέση
• 2x8 step-touch το ένα χέρι στη μέση, το άλλο στη λοξή ανάταση
• 2x8 περιφορές των ώμων πίσω
• 2x8 περιφορές των ώμων μπροστά
• 1x8 κάμψη κεφαλιού δεξιά-αριστερά
• 1x8 κάμψη κεφαλιού μπρος-πίσω
Βασικό πρόγραμμα 25 λεπτά
• 2x8 γρήγορο μαρς
• 2 grapevine (1 αριστερό, 1 δεξί)
• 1x8 εκτάσεις-διαστάσεις
• 1x8 φτέρνες πίσω
• 2x8 σύνθετο βήμα (σασέ) αριστερά, στροφή αριστερά,rock step(το ίδιο με το δεξί πόδι)
• 2 squats
• 4 lunges
• 2 V step μπροστά αριστερό-δεξί
• 2 V step πίσω αριστερό-δεξί
• 2 grapevine τετράγωνο, αρχίζουμε με το αριστερό πόδι
• 2 cross over αριστερό-δεξί, προσγείωση στα δυο πόδια, σε διάσταση
• 4 step touch back(το πόδι πίσω από το άλλο)κατεύθυνση πίσω με κίνηση των χεριών(σαν σχοινάκι)σε 8 χρόνους
• 1x8 σταυρωτά βήματα πίσω, αρχίζουμε με το αριστερό πόδι, τα χέρια τραβούν πίσω
• 2x4 βήμα τσα-τσα (αριστερό-δεξί)
Η χορογραφία διαρκεί 3 λεπτά. Επαναλαμβάνουμε την χορογραφία 2 φορές,30 δεύτερα μαρς αργό ή «τράβελινγκ» για μια μικρή ξεκούραση. Συνολικά επαναλαμβάνουμε το πρόγραμμα 3 φορές με το μαρς ανάμεσα σε κάθε διπλή φορά.
Αφιερώνουμε 5 λεπτά για δυνάμωμα των κοιλιακών και ραχιαίων μυών, δίνοντας βαρύτητα στη σωστή θέση του σώματος. Αποφεύγουμε στους κοιλιακούς τα τεντωμένα πόδια, προστατεύουμε τον αυχένα από τις επιβαρύνσεις. Καλύτερα είναι η εκτέλεση να γίνεται σε αργό ρυθμό, έτσι ώστε να ελέγχεται η θέση του σώματος.
ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΧΑΛΑΡΩΜΑ
Διάρκεια 5 λεπτά.
• 2x8 αργό μαρς 8
• 4 φορές εισπνοή από μύτη και στόμα εκπνοή από στόμα με ταυτόχρονη κίνηση των χεριών και ποδιών(περιφορά-πλιέ).
• Διατάσεις μυών του κάθε ποδιού και των χεριών.
Επαναλαμβάνουμε την άσκηση με την εισπνοή και εκπνοή.
ΣΧΟΛΙΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ- ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Αν κάτι έδωσε τη χαρακτηριστική διαφορά ανάμεσα σε μια οποιαδήποτε μορφή αερόβιας γύμνασης και aerobic dance, είναι η ύπαρξη της μουσικής και η σύνδεσή της με πολυποίκιλους βηματισμούς, τοποθετημένους ακριβώς στο τέμπο της. Η ιδιαιτερότητα αυτή βοήθησε στο να αγαπηθεί το aerobic dance από πολύ κόσμο, γιατί μοιάζει με χορό και έτσι ευχάριστα και διασκεδάζοντας φτάνουμε στο στόχο μας που είναι η ανάπτυξη της αντοχής μας. Σ’ αυτό το σημείο φυσικά, μιλάμε για τα αποτελέσματα στο δημοτικό σχολείο που είναι θεαματικά, όχι τόσο για το πόσο βελτιώθηκε η αερόβια ικανότητα των παιδιών αλλά για τη συμμετοχή αυτών. Γεγονός που είναι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της Φυσικής Αγωγής στο δημοτικό σχολείο. Το aerobic όπως το εφαρμόσαμε εμείς μπήκε σαν μπαλαντέρ μάθημα σε όλα τα τρίμηνα. Για παράδειγμα στο 1ο τρίμηνο-μπάσκετ, το aerobic έμπαινε 3 φορές να σπάσει την μονοτονία και να πάρουν οι μαθητές τα πρώτα ερεθίσματα. Στο 2ο τρίμηνο και στις κρύες μέρες ήταν μια πολύ καλή και ευχάριστη λύση. Στο 3ο τρίμηνο και με αφορμή την τελετή λήξης, έμπαινε πιο πολλές φορές.
Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να τονιστεί η σημασία της επίδειξης του προγράμματος στο κοινό(γονείς, συμμαθητές, δασκάλους). Τα παιδιά ενθουσιάζονται σ’ αυτήν την ιδέα καθώς επίσης και στην ιδέα της ομοιόμορφης εμφάνισης. Σύμφωνα με την Κοινωνική Ψυχολογία του Δημητρίου Γεώργα «στα μέλη μιας ομάδας παρατηρείται ομοιογένεια συμπεριφοράς και εμφάνισης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις μικρές επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες, εκτός από την καθιερωμένη στολή, συνηθίζονται επιπλέον ειδικά εμβλήματα που τονίζουν την ενότητα της ομάδας» (Γεώργα Δ., 1999).
Η σημασία της aerobic για την Φυσική Αγωγή.
Η σημασία της aerobic για την Φυσική Αγωγή είναι η ίδια με όλες τις δραστηριότητες στο δημοτικό σχολείο. Η Φυσική Αγωγή δεν έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο, αλλά συγκεκριμένο γενικό σκοπό και επιμέρους σκοπούς που επισημαίνεται και στη διακήρυξη της διεθνούς συνομοσπονδίας Φυσικής Αγωγής.
«Τα ειδικά μέσα της Φυσικής Αγωγής είναι σωματικές ασκήσεις, δηλαδή σχεδιασμένη φυσική δραστηριότητα με σκοπό να μορφώσει, να ασκήσει (να προπονήσει – να τελειοποιήσει). Ο καθοριστικός παράγοντας δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να θεωρηθεί η φύση των ασκήσεων, αλλά η πρόθεση που είναι πίσω από την ενέργεια. Διότι είναι αυτή η πρόθεση (σκοπός), που καθορίζει τη γενική κατεύθυνση και τις επιμέρους κατευθύνσεις που παίρνουν οι διάφορες ενέργειες, και αυτή καθορίζει τελικά τα αποτελέσματά τους πάνω στο άτομο. Όλες οι κινητικές δραστηριότητες, λαμβανόμενες αρχικά για μορφωτικούς(παιδαγωγικούς)σκοπούς, αποτελούν μέρος της Φυσικής 9
Αγωγής. Αυτές τις δραστηριότητες πρέπει να τις χαρακτηρίζει περισσότερο ο σκοπός που επιλέγονται και λιγότερο η ιδιομορφία μιας ορισμένης τεχνικής (δεξιότητας). Οι διάφορες τεχνικές είναι μόνο τα εργαλεία, απεριόριστα σε ποικιλία και συνεχώς εναλλασσόμενα για να υπηρετήσουν την επίτευξη καθαρά παιδαγωγικών σκοπών» (Andrews,1979).
Η σημασία για την ποιότητα ζωής
Το aerobic στο δημοτικό σχολείο είναι ένας ευχάριστος τρόπος να εμφυσήσει στους μικρούς μαθητές την ιδέα της δια βίου άσκησης. Τους παρέχει ευεξία, χαρά και σωστά ερεθίσματα για υγιεινή ζωή. Μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες της εποχής είναι η παιδική παχυσαρκία. Μεγάλη ευθύνη φέρουν οι γονείς ως αναφορά την έλλειψη ερεθισμάτων για κίνηση και υγιεινή διατροφή. Σύμφωνα με μια Αμερικάνικη έρευνα τα παιδιά παρακολουθούν τηλεόραση 24 ώρες την εβδομάδα. Κατά την διάρκεια της παρακολούθησης είναι πολύ πιθανόν να φάνε 8 φορές περισσότερο. Υπάρχει μια άμεση σχέση μεταξύ τηλεόρασης, αδράνειας και παχυσαρκίας. Οι γονείς και οι γυμναστές πρέπει να δίνουν έμφαση στην διασκέδαση και στη γύμναση αποφεύγοντας τα βραβεία και τη σκληρή δουλειά. Τα παιδιά αγαπάνε το aerobic, την υγιεινή διατροφή και να γυμνάζονται με τους συμμαθητές τους. (Lead Story: Working Out Is A Family Affair. Areas of Interest: Kid’s Fitness, Children’s Conditioning, Training For Tots, by: Tom Seabourne Ph.D http//www.betterbodz.com/Tom/kids fitness training.html). Στο ίδιο άρθρο αναφέρεται ότι το ένα τρίτο όλων των εφήβων είναι αδρανείς. Μόνο το 32% των παιδιών ηλικίας 6-17 συναντούμε πολύ χαμηλά στάνταρτ ως αναφορά στην καρδιακή ευρωστία, στα αντανακλαστικά, στην μυϊκή δύναμη, και αντοχή. Το 30% όλων των μαθητικών ηλικιών είναι σε κίνδυνο για καρδιακές αρτηριακές παθήσεις και πρόωρο θάνατο σαν ενήλικες. Έτσι λοιπόν ωθούμε τα παιδιά στην άσκηση προσέχοντας να μην τα κουράζουμε πάρα πολύ, μιας και τα παιδιά διαφέρουν από τους ενήλικες στην αντοχή, το μυϊκό σύστημα και χρειάζεται σταδιακή αύξηση της άσκησης. Για ακόμη μια φορά πρέπει να τονιστεί η σημασία της ομαδοποίησης και πόσο πολύ συμβάλει στην ομαλή κοινωνικοποίηση των μικρών μαθητών και μετέπειτα ενεργών πολιτών.
10
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Andrews, J., (1979). Essays on Physical Education and Sport. Scheltenham: Stanley Thornes.
Armstrong, N. (1989). Is fitness testing either valid or useful? British Journal of Physical Education, 20, 60-77
Γεώργα Δ., (1999). Κοινωνική Ψυχολογία, Τόμος Β’ «Ελληνικά Γράμματα», Σελ.19, Αθήνα.
Harre, D., (1989). Προπονητική Μεγιστοποίηση της Αθλητικής Απόδοσης. Εισαγωγή - Επιστημονική Επιμέλεια Βασίλη Κλεισούρα .Εκδόσεις Γρηγ. Παρισιάνος, Σελ.61., Αθήνα.
Jefferson-Buchanan R., Bed, (2003). Hons, MA ‘The Role of PE in the Primary School Curriculum’ p.30 (THE OFFICIAL JOURNAL OF THE PHYSICAL EDUCATION ASSOCIATION OF THE UNITED KINGDOM, , Vol.34, No.4)
Jefferson-Buchanan R., Bed (2004). Hons, MA, The British Journal of teaching physical education,, Vol. 35, No 1).
ΥΠ.Ε.Π.Θ., (1997). Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Η Φυσική Αγωγή Στο Δημοτικό Σχολείο, Ο.Ε.Δ.Β.).
SALTO, (1994). Σημειώσεις 1ο σεμινάριο ΑΕΡΟΜΠΙΚ, Αθήνα: 12-13 Νοεμβρίου 1994. Στάδιο Ειρήνης & Φιλίας.
Sallis, J.F., & Patrick, K. (1994). Physical Activity guidelines for adolescents; Consensus statement. Paediatric Exercise Science, 6, 302-314
Τσαπακίδου Αγγελική, (1997). Κινητικές Δεξιότητες, University Studio Press, σελ.11, Θεσσαλονίκη).
Winsley, R. J., (2003). The Suitability of the Multistage Fitness Test to Assess Children’s Aerobic Fitness. European Journal of Physical Education, Vol.8 (1),19-20.
11